Συνάντηση Νοεμβρίου 2011

Στη συνάντηση του Νοεμβρίου [Πέμπτη 3/11/11 στις 20.30], πάντα στην Ολυμπιάδα [πλ. Ελευθερίας, Παπάγος] θα συζητήσουμε το βιβλίο "Ο μύθος του υπερπληθυσμού" του Μάρεη Μπούκτσιν, εκδ. Ελεύθερος Τύπος.

Η ζωή στο δάσος

Στις πρώτες φθινοπωρινές συναντήσεις η λ.ο.β. συζήτησε το βιβλίο του Thoreau καθώς και ποικίλα άλλα θέματα που αφορούν τον ευρύτερο χώρο της οικολογίας. Όσον αφορά το βιβλίο, δύο ήταν οι προσεγγίσεις μας: πρώτον, η λογοτεχνικότητα και το περιεχόμενό του. Το βιβλίο μοιάζει με ημερολόγιο, μοιάζει με τετράδιο στοχασμών, μοιάζει με αυτοβιογραφικό σημείωμα. Σε ορισμένα σημεία έχει συναισθηματικό ύφος, αλλού ο λόγος είναι περισσότερο δοκιμιακός και αποστασιοποιημένος. Πιο πολύ απ' όλους τους χαρακτηρισμούς, αυτός που επικράτησε στη συζήτησή μας ήταν ότι το βιβλίο Walden είναι στην ουσία ένα απάνθισμα ιδεών, που επικρίνουν τις πλευρές της επερχόμενης εκβιομηχάνισης της κοινωνίας του συγγραφέα (το βιβλίο γράφεται το 1854) (όπως π.χ. η απομάκρυνση του ανθρώπου από τη γη και τη φύση και οι συνέπειές της, η μαζικοποίηση της κατανάλωσης, οι αλλαγές στις ανθρώπινες σχέσεις που πλέον ορίζονται σχεδόν αποκλειστικά πάνω σε σχέσεις συμφερόντων, ή η νομιμοποίηση κάποιων συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων να αποφασίζουν και να ρυθμίζουν τον τρόπο ζωής και εκπολιτισμού όλων των υπολοίπων). Για πολλές από τις ιδέες του αυτές ο Thoreau θεωρείται ότι έχει προσφέρει με το βιβλίο του αυτό το πρώτο εγχειρίδιο οικολογικής σκέψης και πράγματι, η φρεσκάδα της γραφής του και η επικαιρότητα των επισημάνσεών του κάνουν το βιβλίο πολύ ευκολοδιάβαστο και σήμερα, παρά το κάπως "παλιομοδίτικο" ύφος του.
Η δεύτερη θεματολογία που απασχόλησε την ομάδα μας ήταν πώς κάποιος μπορεί σήμερα να ζήσει στην "άγρια φύση" (όπως προσεγγίσαμε τον ορισμό της παράλληλα με την γενικότερη "ιδέα της φύσης", την οποία συζητήσαμε πριν από μερικούς μήνες) και αν ο Thoreau πράγματι είχε ζήσει όπως ισχυρίζεται ότι έζησε, δηλαδή δύο συναπτά χρόνια σε ένα χωράφι μόνος του με καμία έξωθεν βοήθεια κτλ. Αν και συμφωνήσαμε όλοι ότι ένα κείμενο (θα έπρεπε να) αυτονομείται από το συγγραφέα του και να έχει τη δική του αξία, όποια κι αν είναι η δράση και η ζωή του συγγραφέα, ωστόσο το θέμα της επαναπροσέγγισης της πιο "φυσικής ζωής" αλλά και της ανεξαρτησίας από την ανάγκη για κατανάλωση και χρήση χρήματος είναι ενδιαφέρον και πολυδιάστατο (αναφέραμε και την περίπτωση ανθρώπων που σήμερα ζουν παρόμοιες "περιπέτειες" με αυτές του Walden ή επιχειρούν να ζήσουν με πλήρη αυτονομία ή χωρίς χρήματα - βλ. και το παράδειγμα που καταγράφεται στο documentary www.livingwithoutmoney.org ή "πώς να βγάλεις χρήματα, ζώντας χωρίς χρήματα"...).
Η συζήτηση συνεχίζεται....

Ραντεβού το Σεπτέμβρη

Ραντεβού την Πέμπτη 8 Σεπτεμβρίου με το Walden, η ζωή στο δάσος, του D. Thoreau.
Καλό καλοκαίρι!

Θερινές αναγνώσεις

Από την ενδιαφέρουσα συζήτησή μας για τον Αναρχικό των Δύο Κόσμων αντιγράφουμε δύο αποσπάσματα που χαρακτηρίζουν την ουσία του προβληματισμού που αναπτύσσεται στο βιβλίο. Προόκειται για κομμάτια από ένα διάλογο που γίνεται στην Ανάρες, ανάμεσα στον Σεβέκ και τον φίλο του Μπενταπ, όταν συναντιούνται μετά από πολλά χρόνια που ο καθένας είχε ακολουθήσει διαφορετική πορεία.

[σ. 218] "Δεν έχουμε κυβέρνηση. Δεν έχουμε νόμους. Σύμφωνοι. Αλλά μου φαίνεται ότι οι ιδέες ποτέ δεν ελέγχονταν από νόμους ή κυβερνήσεις, ούτε καν στον Γιουράς. Αλλιώς πώς θα ήταν δυνατό να καταφέρει η Όντο να αναπτύξει τις δικές της? Πώς θα είχε γίνει ο οντονισμός παγκόσμιο κίνημα? Οι εξουσιαστές προσπάθησαν να τον συντρίψουν με τη βία και απέτυχαν. Δεν μπορείς να νικήσεις τις ιδέες καταπολεμώντας τις. Τις νικάς μόνο αγνοώντας τις. Αρνούμενος να σκεφτείς, αρνούμενος να αλλάξεις. Και αυτό ακριβώς κάνει η κοινωνία μας! Ο Σαμπούλ σε χρησιμοποιεί όταν μπορεί. Όταν δεν μπορεί, σε εμποδίζει να δημοσιεύσεις, να διδάξεις, ακόμα και να εργαστείς. Σωστά? Με άλλα λόγια, ασκεί μια εξουσία πάνω σου. Και από πού πηγάζει αυτή? Όχι από μια μεταμφιεσμένη αρχή, κάτι τέτοιο δεν υπάρχει. Όχι απ' τη διάνοιά του, ούτε κι αυτή υπάρχει. Πηγάζει απ' την έμφυτη δειλία του μέσου ανθρώπινου μυαλού. Πηγάζει απ' την κοινή γνώμη! Αυτή είναι η εξουσιαστική δομή στην οποία συμμετέχει και ξέρει να χρησιμοποιεί. Η ανομολόγητη και μη αποδεκτή κυβέρνηση που εξουσιάζει την οντονιανή κοινωνία και καταπνίζει τον ατομικό στοχασμό."

[σ. 220] 'Άκου αδελφέ", είπε τελικά ο Σεβέκ. "Δεν είναι η κοινωνία μας που καταστρέφει την ατομική δημιουργικότητα. Είναι η φτώχια της Ανάρες. Αυτός ο πλανήτης δεν είναι φτιαγμένος για να στηρίξει πολιτισμό. Αν δε βοηθήσουμε ο ένας τον άλλον, αν δεν εγκαταλείψουμε τις προσωπικές μας φιλοδοξίες για χάρη του κοινού καλού, τίποτα, τίποτα σ' αυτό τον άγονο κόσμο δεν θα μπορέσει να σωθεί. Η ανθρώπινη αλληλεγγύη είναι η μόνη μας πηγή δύναμης."
"Η αλληλλεγγύη, μάλιστα! Ακόμα και στον Γιουράς όπου η τροφή πέφτει απ' τα δέντρα, ακόμα κι εκεί, η Όντο έλεγε ότι η αλληλεγγύη ήταν η μόνη μας ελπίδα. Όμως προδώσαμε αυτή την ελπίδα. Αφήσαμε τη συνεργασία να μετατραπεί σε υπακοή. Στον Γιουράς κυβερνάει μια μειοψηφία. Εδώ κυβερνάει μια πλειοψηφία. Αλλά είναι κυβέρνηση! Η κοινωνική συνείδηση δεν είναι πια κάτι το ζωντανό, είναι μια μηχανή, ένας μηχανισμός εξουσίας, ελεγχόμενος απ' τους γραφειοκράτες!"

Θερινές αναγνώσεις της λέσχης

Η λέσχη μας θα συζητήσει το βιβλίο "Ο αναρχικός των δύο κόσμων" της Ούρσουλα Λε Γκεν και στην επόμενη συνάντηση, Πέμπτη 7 Ιουλίου. Επιπλέον, τους καλοκαιρινούς μήνες θα διαβάσει και το Walden, η ζωή στο δάσος του Thoreau, Κέδρος.
Η συνάντηση στις 4 Αυγούστου θα γίνει μόνο μετά από επικοινωνία των μελών της λέσχης που δεν είναι "διακοπές".
Επίσης, όσοι θέλουν μπορούν να δουν και το οικολογικού ενδιαφέροντος ντοκυμαντέρ
"taste the waste"
http://www.youtube.com/watch?v=Mvjb8p_ngwU&feature=youtu.be

συνάντηση ιουνίου

Επόμενη συνάντηση της λέσχης την Πέμπτη 2 Ιουνίου 2011 με το βιβλίο "Ο Αναρχικός των Δύο Κόσμων" [The Dispossessed: An Ambiguous Utopia] της Ούρσουλα Λε Γκεν, εκδόσεις Παρσέκ.

μάιος με παπαλάγκι

Οι λόγοι του φύλαρχου Τουιάβιι από το νησί Τιαβέα του νότιου Ειρηνικού.

Σύμφωνα με το βιβλίο, που έχει γράψει ο Εριχ Σόερμαν, Γερμανός ιεραπόστολος και λογοτέχνης, Παπαλάνγκι σημαίνει λευκός. Σ’ αυτούς τους λόγους του λοιπόν ο φύλαρχος Τουιάβιι ( από το σύμπλεγμα των νησιών Σαμόα) μιλάει για τη ζωή των λευκών ανθρώπων, όπως την παρατήρησε ο ίδιος σε ένα ταξίδι του στην Δυτική Ευρώπη, φιλοξενούμενος, συμπεραίνουμε από τα συμφραζόμενα, σε αστικά σπίτια Ευρωπαϊκών πρωτευουσών, εστιάζοντας στην απομάκρυνση του δυτικού ανθρώπου από τη φύση, στα δυτικά σπίτια σε πολυκατοικίες, στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο (όπου σημειώνει, σύμφωνα με τη δική μας ερμηνεία, ότι ο «εκμεταλλευόμενος» δεν είναι απαραιτήτως πιο ηθικός, απλώς δεν πρόλαβε να γίνει «εκμεταλλευτής»!). και πολλές άλλες συνήθειες του λευκού ανθρώπου, τις οποίες κρίνει αρνητικές, και με αφορμή αυτές προτρέπει τους δικούς του ανθρώπους, στα νησιά Σαμόα, να μην θελήσουν ποτέ να αντιγράψουν αυτόν τον τρόπο ζωής, χάνοντας την αυθεντικότητα του δικού τους.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα

«…..Στις καλύβες τώρα συμβαίνει να κατοικούν περισσότεροι άνθρωποι απ’ όσοι ζουν σ’ ένα μόνο χωριό της Σαμόας, και γι αυτό πρέπει κανείς να ξέρει ακριβώς το όνομα της Άιγκα (οικογένειας) που θέλει να επισκεφτεί. Γιατί κάθε Άιγκα έχει για τον εαυτό της ένα ιδιαίτερο μέρος του πέτρινου μπαούλου, ή επάνω ή κάτω ή στο κέντρο, αριστερά ή δεξιά ή στη μέση στη μέση. Και μια Άιγκα συχνά δεν ξέρει τίποτα απολύτως για τις άλλες, λες κα δεν τους χωρίζει μόνο ένας πέτρινος τοίχος, αλλά είναι σαν να βρίσκονται ανάμεσά τους η Μανόνο, η Απολίμα και η Σαβάι (νησιά της Σαμόας) και πολλές θάλασσες . Συχνά δεν ξέρουν τα ονόματά τους, κι αν συναντηθούν στην τρύπα της εισόδου, χαιρετιούνται μόλις και μετά βίας ή μουρμουρίζουν μέσα από τα δόντια τους κάτι στον άλλον σαν κάτι εχθρικά έντομα. Σαν να τους εξοργίζει το ότι είναι υποχρεωμένοι να ζουν τόσο κοντά ο ένας στον άλλον…….»

«Ο Παπαλάνγκι αγαπά πολύ το στρογγυλό μέταλλο και το βαρύ χαρτί, του αρέσει να βάζει στην κοιλιά του πολλά υγρά από σκοτωμένα φρούτα και κρέας από το γουρούνι και το μοσχάρι και από άλλα τρομερά ζώα, προπάντων όμως αγαπάει και αυτό που δεν πιάνεται και που όμως υπάρχει – το χρόνο. Κάνει πολλή φασαρία και λέει πολλές ανοησίες γι’ αυτόν. Παρόλο που ο χρόνος ποτέ δεν είναι περισσότερος απ’ όσο χωράει στο διάστημα μεταξύ ανατολής και δύσης του ήλιου, για τον Παπαλάνγκι ποτέ δεν είναι αρκετός….

Όλοι οι παρόντες στη συζήτηση δήλωσαν καχύποπτοι ως προς την αυθεντικότητα τού έργου: πολύ γραφικό αλλά και υπερβολικά εύστοχο στο χαρακτηρισμό του τρόπου ζωής των «Ευρωπαίων». Υπάρχουν πολλές συζητήσεις στο διαδίκτυο ως προς αυτό το θέμα, και οι περισσότεροι αμφισβητούν το ότι το βιβλίο έχει πράγματι γραφεί από το φύλαρχο, έστω και με την ερμηνεία του ιεραποστόλου, που υποτίθεται ότι ανέλαβε να το μεταγράψει και να το μεταφράσει . Σε κάθε περίπτωση παραμένει ένα ευχάριστο κείμενο, ιδίως για εφηβικές ηλικίες, στις οποίες μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πολύ καλό πρώτο ανάγνωσμα που θα αμφισβητεί τα «δεδομένα» και τα στερεότυπα του καταναλωτικού πολιτισμού.